Trong phần trước, các bạn đã được làm quen với một số khái niệm cơ bản về nhạc số. Phần 2 sẽ trình bày về một “mô hình chung” – các giai đoạn xử lý âm thanh của một hệ thống chơi nhạc số

Mô hình chung của một hệ thống chơi nhạc số, các thành phần trong hệ thống

Bất kỳ một hệ thống nhạc số nào dù nhỏ như máy mp3, Apple iPod, đến hệ thống của dàn CD với Amplifier đầy đủ, cũng bao gồm những thành phần chính sau:

so do he thong am thanh

 

Sơ đồ trên được hiểu như sau:

Một bài hát (được mã hóa ở dạng KTS), sẽ được đọc dưới các tín hiệu 0 và 1. Với một hệ thống lớn (phối ghép), nó sẽ được truyền dẫn qua các thiết bị để dẫn tín hiệu KTS. Tín hiệu KTS thường được chuyển tải dưới dạng tín hiệu điện (đường Coaxial) hoặc tín hiệu quang học (đường Optical).

Về tín hiệu quang học, nó bao gồm thiết bị nhỏ để chuyển đổi tín hiệu 0 và 1 thành tín hiệu nhấp nháy “có” và “không” có ánh sáng, đảm bảo giảm nhiễu trong quá trình (nếu có). Sau đó để trả lại tín hiệu 0 và 1, nó lại dùng một bộ giải mã ánh sáng “có” và “không” về 1 và 0 để đưa vào chip DAC xử lý. Đó là lí do nếu bạn nhìn thấy một thiết bị có đầu ra và đầu vào quang học, bạn sẽ thấy nó nhấp nháy liên tục để tạo ra tín hiệu “tắt” và “bật” ánh sáng.

Về lý thuyết, tín hiệu quang “bảo toàn” hơn tín hiệu điện “nếu xảy ra nhiễu”. Tuy nhiên, trong bài viết này không bàn đến tín hiệu Coaxial hay Optical ưu việt hơn, bởi vấn đề này vẫn còn nhiều tranh cãi.

Trong hệ thống chiếu phim, tín hiệu đường ra âm thanh KTS chính là đường HDMI. Tuy nhiên không vì thế mà HDMI ưu việt hơn đường Optical hay Coaxial truyền thống về truyền dẫn âm thanh. Bản chất đó là do Coaxial và Optical chỉ có băng thông đủ để truyền tín hiệu 2 kênh (stereo). Còn các bộ phim thường dùng tiêu chuẩn âm thanh DTS (5.1; 7.1), và chỉ có dây HDMI là đủ băng thông truyền tải tín hiệu 5 kênh hoặc 7 kênh, và cả tín hiệu KTS của hình ảnh.

Đường Coaxial Out hoặc Optical Out thường gặp trên các Soundcard dành cho Desktop (máy tính để bàn) hoặc bộ Transport cho Laptop. Với iPhone/iPad/iPod Touch là đường Lightning thế hệ mới, có tác dụng tương tự như Coaxial Out (xuất tín hiệu KTS).

Tiếp theo đó là chip xử lý âm thanh (Chip DAC) nhằm chuyển đổi tín hiệu 0101 về tín hiệu Analog dạng hình Sin theo dao động của âm thanh gốc. Một cách dễ hiểu, DAC nối các điểm “không liên tục” đã được mã hóa thành một đường cong “liên tục” để mô phỏng lại gần nhất tín hiệu Analog “gốc”, “nguyên thủy” từ dao động của âm thanh.

Tín hiệu Digital được chuyển thành tín hiệu Analog
Hình vẽ mô phỏng tín hiệu Digital được chuyển thành tín hiệu Analog

Do đó, các con chip DAC khác nhau thì “giải mã khác nhau”, vì thế “chất âm tổng thể” cũng khác nhau.

Tín hiệu từ tầng DAC đi ra, chưa đi qua Amlifier được gọi là “tín hiệu” Line Out. Thường gặp đường Line Out này ở cổng 3.5 hoặc RCA trên 1 số thiết bị DAC chuyên dụng. Với máy nghe nhạc Apple iPod (iPod Classic, Video, Touch) thế hệ cũ, cổng 30 pin dài chính là đường Line Out. Một số máy nghe nhạc khác như Sony Walkman, Zune Classic lại có đường Line Out chuyên dụng của hãng sản xuất làm cho thiết bị đó.

Tầng xử lý cuối cùng đó là tầng Amplifier. Có 2 loại Amp phổ biến: Tube Amplifier hay dân dã gọi là “Amp đèn” vì dùng bóng để trông giống như “đèn”; hoặc Solid State Amplifier – Amp bán dẫn. Mỗi loại phù hợp cho từng mục đích sử dụng (cần công suất lớn hay nhỏ) và sở thích của từng người. Thường thì Tube Amp cho công suất lớn hơn Solid State Amp. Đầu ra của tầng Amplifier có thể dùng cho tai nghe (Headphone Out cổng 3.5 hoặc 6.3) hoặc cho loa (Loud Speaker Out qua cổng RCA).

Qua các tầng Amplifier dùng mạch khuếch đại khác nhau thì cho ra “chất âm khác nhau”, và vì thế “chất âm tổng thể” cũng thay đổi theo.

Như vậy, một thiết bị nghe nhạc kỹ thuật số từ nhỏ gọn cho đến một bộ dàn âm thanh lớn với nhiều tầng, nhiều thiết bị, đều phải qua những “bước xử lý cơ bản” như hình minh họa ở trên.

Khi bạn sử dụng một hệ thống “rời rạc”, mỗi bộ xử lý Transport, DAC, Amp riêng biệt; điểm yếu là bạn sẽ mất thời gian để làm quen và phối ghép, nhưng điểm mạnh là bạn có thể dễ dàng chọn ra cho mình một “hệ thống” tối ưu nhất với sở thích và gu của bản thân bằng cách thay đổi từng thành phần nào đó trong hệ thống. Với người dùng phổ thông, thì 1 thiết bị, hoặc một hệ thống đóng – tất cả trong một (All-in-one) sẽ là phù hợp hơn, khi đó bạn chỉ quan tâm đến tầng “cảm nhận” cuối cùng là Headphone hoặc Loa.

Cuối cùng, dành cho các bạn muốn thẩm định “nhạc CD” “nhạc Lossless rip từ CD” ai “hay hơn ai”? Câu trả lời cho bạn là bạn cần dẫn 2 loại tín hiệu trên, qua cùng 1 hệ thống: qua cùng 1 loại transport, 1 loại DAC, 1 loại Amplifier và cùng 1 loại Headphone (hoặc Loa) chuẩn trong 1 hệ thống tham chiếu. Hi vọng, lúc đó, bạn sẽ “tìm ra” được “sự khác biệt” giữa “nhạc CD”“nhạc Lossless rip từ CD”.

Chúc các bạn có được niềm vui khi thưởng thức bản nhạc yêu thích được chơi trên thiết bị “con cưng” của mình.